“Er zijn mensen die je willen omarmen omdat het Kerstmis is,
maar er zijn ook mensen die je willen wurgen omdat het Kerstmis is.”
[Door: Jeroen Ketelaars, MCM]
Het heilige moeten
De Decembermaand is elk jaar weer een indrukwekkende maand.
Mensen geven er emotioneel geladen betekenis aan die niet alleen voor vrede in
huis zorgt. Het woord ‘moeten’ zit ons in december vaak danig in de weg.
Het moet gezellig zijn. Er moet een kerstboom komen en daar
moeten cadeautjes onder. Eerste kerstdag moeten we naar haar ouders, tweede
kerstdag moeten we naar zijn ouders en met ‘oud en nieuw’ moeten we wat met de
buren en vrienden doen. Conflicten moeten zijn opgelost, want het nieuwe jaar
ingaan zonder ruzies te hebben bijgelegd kan natuurlijk ook niet.
Vrede op aard!
De kerstgedachte wordt dan ook regelmatig ingezet om ruzies bij
te leggen. Daar is natuurlijk niets mis mee. ‘Vrede op aard’ is een mooie
aanleiding om een eerste stap te zetten in het oplossen van een conflict. Maar
als het jouw kerstgedachte is dat anderen hun conflict moeten bijleggen, dan
zou ik daar toch enkele vraagtekens bijzetten.
De belangrijkste reden om een geëscaleerd conflict op
te lossen is het herstel van een waardevolle relatie tussen mensen of de balans
in de groep waarvan zij deel uitmaken. Echter, betreft het hier een interventie
door en voor jou of verzoening tussen partijen?” Het is logisch dat de familie
of een groep graag wil dat leden van die familie of groep een conflict oplossen,
het beïnvloedt immers het functioneren en voortbestaan. Gevoelens van neutraliteit
worden op de proef gesteld als de kemphanen medestanders zoeken en een achterban
creëren om zich gesterkt te voelen in hun gelijk. Vaak veroorzaakt dit een uitbreiding
en verharding van het conflict omdat
meer mensen betrokken raken en zij niet
voor elkaar willen onderdoen.
Welkom aan het
kerstdiner
Een kerstdiner waarbij partijen met elkaar worden
geconfronteerd om zich te verzoenen (zoals op TV) is een hachelijke onderneming.
Het risico is groot dat één van beiden niet komt opdagen waardoor de andere
partij zijn gelijk haalt; “Zie je wel, het ligt niet aan mij!” Vervolgens voelt
de organisator van het kerstdiner ernstige teleurstelling en projecteert deze
gevoelens op de wegblijver waardoor een nieuwe, maar nu twee tegen één situatie
ontstaat. Het conflict is nu geëscaleerd op andere gronden dan waar het oorspronkelijk
over ging en brei dat maar weer eens recht!
Een conflict
moet eerst uitbranden
Als een conflict nog geen duidelijke uitkomst heeft,
is verzoening geen optie. Dus als partijen uit fatsoen voor de organisator komen
opdagen, doen ze dat niet voor elkaar. Gegarandeerd zal het conflict dan als
een veenbrand ondergronds doorbranden en op zeker moment de halve hei doen
oplaaien.
Voordat mensen tot verzoening kunnen overgaan, moet
het duidelijk zijn dat er een winnaar en verliezer is en daarmee een nieuwe pikorde.
Een andere voorwaarde om tot verzoening te willen overgaan, kan zijn dat een padstelling
beiden blijvende schade oplevert en dat een oplossing beiden voordeel oplevert.
Bijvoorbeeld omdat de groep hen er op aankijkt of omdat beiden er zelfs ziek
van worden en geestelijk of lichamelijk lijden onder de stress van het conflict.
Het gesprek
Mochten de kemphanen nog niet in die mate aan een
beëindiging van het conflict toe zijn dat ze elkaar in de armen vallen, dan is
een gesprek noodzakelijk waar beiden zich in gekend voelen. Dat bereik je door
onderstaande regels te hanteren.
Scheid mensen van het probleem.
Dat iemand iets verkeerds heeft gedaan maakt die
persoon nog niet tot een slecht mens.
Concentreer je op de onderliggende belangen en
niet op de posities.
Als iemand heeft gelogen gaat het meestal niet
om dat hij gelogen heeft, maar over het gevoel elkaar in de toekomst nog te kunnen
vertrouwen.
Zoek naar oplossingen in wederzijds belang.
Beiden moeten iets aan een oplossing hebben en
het moet hun oplossing zijn, niet wat de bemiddelaar of de groep wil.
Creëer zoveel mogelijk oplossingen voor een
besluit te nemen.
Mensen zijn geneigd meteen een oplossing uit te
werken. Zoek eerst eens naar meerdere oplossingen en kies dan die oplossing die
voor beiden het beste werkt
De Verzoening
Troosten helpt de verliezer de wonden te likken en
zich weer aan te sluiten, maar ook de winnaar heeft baat bij een verzoening. Zo
voorkomt hij dat de groep hem de schuld geeft voor het wegblijven van de ander.
Verzoening gebeurt alleen als de kans niet te groot is dat de ander een gebaar
tot verzoening afwijst. Een bemiddelaar kan partijen daarbij helpen door de
veiligheid te bieden die daarvoor nodig is. Zo helpen mediators of een wijze
oom of tante de conflictgenoten bij het herstellen van positief sociaal gedrag
en door hen opnieuw een plaats in de groep te geven. Het helpt om ten overstaan
van elkaar of de groep een duidelijk gebaar te maken van verzoening.
Bijvoorbeeld door sorry te zeggen en het lichamelijk contact te herstellen door
elkaar een hand geven, te omhelzing. Door samen iets positiefs te doen geeft dat
een signaal aan elkaar en aan anderen af dat het conflict is bijgelegd.
Fijne Kerst!
Jeroen Ketelaars
Nederlands Conflictinstituut
Geen opmerkingen:
Een reactie posten